Μωρά και μαθηματικά: Πότε αρχίζουν να καταλαβαίνουν τους αριθμούς

Όταν μιλάμε για μωρά και μαθηματικά, το μυαλό μας δύσκολα πάει σε ένα βρέφος – ούτε καν σε ένα νήπιο, ίσως! Και παρότι δεν μεγαλώνουμε μικρούς μαθηματικούς, έχει ενδιαφέρον η διαπίστωση των ειδικών ότι τα μωρά μας μπορούν να ξεχωρίζουν διαφορετικές ποσότητες ήδη από τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Και μάλιστα, η ικανότητα αυτή αποτελεί ένα από τα πρώτα θεμέλια πάνω στα οποία θα αναπτυχθούν αργότερα οι μαθηματικές δεξιότητες.

Πώς αρχίζει η σχέση των μωρών με τους αριθμούς;

Οι πρώτες ενδείξεις ήρθαν από ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό πείραμα σε νεογέννητα ηλικίας μόλις επτά ωρών.

Οι ερευνητές έπαιζαν στα βρέφη μια συλλαβή που επαναλαμβανόταν συγκεκριμένο αριθμό φορών, για παράδειγμα τέσσερις ή δώδεκα φορές. Την ίδια στιγμή, τους έδειχναν εικόνες με τέσσερα ή δώδεκα γεωμετρικά σχήματα.

Παρότι τα νεογέννητα σε αυτή την ηλικία βλέπουν ακόμη πολύ περιορισμένα, κοιτούσαν περισσότερη ώρα την εικόνα που αντιστοιχούσε στον αριθμό των ήχων που άκουγαν. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι μπορούσαν ήδη να αντιληφθούν τη διαφορά στις ποσότητες.

Και παρότι σε εμάς τους γονείς μπορεί αυτό να ακούγεται τραβηγμένο, υπάρχει ακόμη και όρος γι’ αυτό: Οι επιστήμονες αποκαλούν αυτή την έμφυτη ικανότητα «προσεγγιστικό σύστημα αριθμών» (Approximate Number System – ANS). Πρόκειται για έναν μηχανισμό του εγκεφάλου που μας βοηθά να αντιλαμβανόμαστε ποια ποσότητα είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη, χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζουμε ακόμη τους αριθμούς.

Μία δεύτερη αντίστοιχη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), παρακολούθησε βρέφη ηλικίας έξι μηνών.

Οι ερευνητές κατέγραψαν τις κινήσεις των ματιών τους ενώ παρακολουθούσαν δύο οθόνες. Στη μία ο αριθμός των κουκκίδων παρέμενε σταθερός, ενώ στην άλλη άλλαζε συνεχώς. Τα περισσότερα μωρά έδειχναν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την οθόνη όπου μεταβαλλόταν ο αριθμός των κουκκίδων, γεγονός που δείχνει ότι αντιλαμβάνονταν τη διαφορά στις ποσότητες.

Τρία χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες κάλεσαν ξανά τα ίδια παιδιά και αξιολόγησαν τις ικανότητές τους στην αναγνώριση αριθμών, στη μέτρηση και σε απλές μαθηματικές δραστηριότητες.

Τα παιδιά που ως βρέφη είχαν δείξει μεγαλύτερη ευαισθησία στις αλλαγές των ποσοτήτων σημείωσαν, κατά μέσο όρο, καλύτερες επιδόσεις. Σύμφωνα με την ερευνήτρια Ariel Starr, η προγλωσσική αυτή ικανότητα φαίνεται να αποτελεί ένα από τα πρώτα «δομικά υλικά» πάνω στα οποία χτίζονται αργότερα οι πιο σύνθετες μαθηματικές δεξιότητες.

Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα;

Οι ίδιοι οι ερευνητές σπεύδουν να ξεκαθαρίσουν ότι τα αποτελέσματα δεν μπορούν να προβλέψουν αν ένα παιδί θα διαπρέψει στα μαθηματικά όταν μεγαλώσει.

Η συσχέτιση που διαπιστώθηκε είναι υπαρκτή, αλλά όχι απόλυτη. Η ανάπτυξη κάθε παιδιού επηρεάζεται από πολλούς ακόμη παράγοντες, όπως η γλώσσα, η μνήμη, η προσοχή, οι εμπειρίες του και το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει.

Με άλλα λόγια, η έμφυτη αίσθηση των ποσοτήτων φαίνεται να αποτελεί μόνο ένα κομμάτι ενός πολύ πιο σύνθετου παζλ.

Η ανάπτυξη του εγκεφάλου μέσα από το παιχνίδι

Η μελέτη υπενθυμίζει πόσο εντυπωσιακά αναπτύσσεται ο εγκέφαλος του μωρού κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής.

Δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε να μάθουμε μαθηματικά στο μωρό μας! Μπορούμε όμως να του προσφέρουμε πλούσια ερεθίσματα μέσα από τις καθημερινές μας δραστηριότητες.

Για παράδειγμα, μπορούμε να:

• μετράμε τα σκαλιά καθώς ανεβαίνουμε,
• μετράμε παιχνίδια ή φρούτα,
• τραγουδάμε παιδικά τραγούδια με αριθμούς,
• διαβάζουμε βιβλία που περιλαμβάνουν ποσότητες και αριθμούς,
• παίζουμε με κύβους και τουβλάκια διαφορετικών μεγεθών.

Όλες αυτές οι δραστηριότητες προσφέρουν στο μωρό νέες εμπειρίες και ευκαιρίες να εξερευνήσει τον κόσμο γύρω του και είναι μία ακόμη ευκαιρία να περνάμε χρόνο μαζί και να ενδυναμώνουμε τον συναισθηματικό μας δεσμό. Win win όπως κι αν το δούμε!

Στο υπερπλήρες blog του εύρηκα baby https://www.eurekababy.gr/category/baby-blog/ θα βρείτε περισσότερα επιστημονικά τεκμηριωμένα άρθρα και πρακτικούς οδηγούς για κάθε στάδιο της ανάπτυξης του παιδιού σας.