Τα πρώτα παιχνίδια του μωρού για ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων

Εκτός από διασκέδαση -και λίγες στιγμές ηρεμίας για εμάς!-, τα παιχνίδια που παίρνουμε στο μωρό μας μπορούν να καλλιεργούν τις δεξιότητές του και να το βοηθούν να αναπτυχθεί και να κατακτήσει σημαντικά ορόσημα.

Μία πολύ σημαντική δεξιότητα που καλλιεργείται μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση με το μωρό μας είναι η λεπτή κινητικότητα. Είναι αυτό που συμβαίνει όταν το μικρό μας σφίγγει για πρώτη φορά την κουδουνίστρα στο χεράκι του, όταν προσπαθεί να πιάσει το μόμπιλο που κρέμεται πάνω από την κούνια του και όταν καταφέρνει να φέρει ένα αντικείμενο στο στόμα του. Ας δούμε όμως πώς το ορίζουν οι ειδικοί.

Τι είναι η λεπτή κινητικότητα

Με τον όρο λεπτή κινητικότητα αναφερόμαστε στις δεξιότητες που επιτρέπουν στα παιδιά να ελέγχουν τους μικρούς μύες των χεριών και των δαχτύλων τους. Χάρη σε αυτές μπορούν να πιάσουν, να κρατήσουν κάτι στην παλάμη αρχικά και ανάμεσα στα δύο δάχτυλα αργότερα, να βάλουν αντικείμενα μέσα σε δοχεία, να ζωγραφίσουν, να κουμπώσουν, να ανοίξουν και να κλείσουν. Στην πραγματικότητα, οι κινήσεις αυτές δημιουργούν τις βάσεις για όσα θα χρειαστεί το παιδί στην καθημερινότητα μεγαλώνοντας: να ντύνεται μόνο του, να τρώει με κουτάλι, να κρατά μολύβι στο νηπιαγωγείο, να συμμετέχει στο παιχνίδι με φίλους.

Πότε αρχίζει να αναπτύσσεται

Η λεπτή κινητικότητα αναπτύσσεται από τους πρώτους κιόλας μήνες της ζωής. Το μωρό αρχίζει να παρατηρεί τα χεράκια του, να τα κουνά μπροστά στο πρόσωπό του, να προσπαθεί να αγγίξει αντικείμενα και σταδιακά να τα πιάνει με πιο σκόπιμες κινήσεις καθώς περνούν οι μήνες. Παρακάτω βλέπουμε ένα γενικό πλαίσιο ανάπτυξης της λεπτής κινητικότητας στα παιδιά, ωστόσο κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό και μόνο ο παιδίατρος που το παρακολουθεί μπορεί να αξιολογήσει την ανάπτυξή του.

• 0 έως 6 μηνών
Καθώς περνούν οι εβδομάδες, το μωρό ανακαλύπτει τα χέρια του και πειραματίζεται με το άγγιγμα. Προσπαθεί να φτάσει αντικείμενα που βρίσκονται κοντά του και αρχίζει σταδιακά να τα πιάνει και να τα φέρνει στο στόμα του.
• 6 έως 12 μηνών
Ξεκινά η «σκόπιμη» κίνηση, το μωρό μας κινείται πλέον… στοχευμένα! Πιάνει αντικείμενα καλύτερα, τα μεταφέρει από το ένα χέρι στο άλλο και προσπαθεί να βάλει και να βγάλει πράγματα από δοχεία.
• 12 έως 24 μηνών
Οι κινήσεις γίνονται πιο ακριβείς. Το νηπιάκι μας στοιβάζει κύβους, κρατά κουτάλι, ανοίγει και κλείνει βιβλία, επιμένει και χαίρεται όταν καταφέρνει κάτι μόνο του.
• 2 έως 3 ετών
Οι δεξιότητες βελτιώνονται ακόμη περισσότερο και συνδυάζονται με φαντασία και δημιουργικότητα. Το παιδί ζωγραφίζει γραμμές, πειραματίζεται με κατασκευές και ασχολείται με κουμπώματα και βιδώματα μεγάλου μεγέθους, πάντα υπό την επίβλεψη ενήλικα.

Σε όλες αυτές τις ηλικίες, ο πιο φυσικός τρόπος ενίσχυσης των δεξιοτήτων είναι το παιχνίδι, καλλιεργώντας δεξιότητες στο μωρό αλλά και ενισχύοντας τον συναισθηματικό δεσμό και την αλληλεπίδραση με τη μαμά και τον μπαμπά.

Παιχνίδια που βοηθούν στην ανάπτυξη της λεπτής κινητικότητας

Κάτι που μπορεί να επιβεβαιώσει κάθε γονιός που έχει μεγαλώσει ένα παιδί, είναι ότι για να εξασκήσει το παιδί μας δεξιότητες δεν χρειάζονται ακριβά ή περίπλοκα παιχνίδια. Απλά παιχνίδια αλλά και ασφαλή αντικείμενα του σπιτιού είναι ιδανικά γι’ αυτόν τον σκοπό και θα κρατήσουν το μωρό μας χαρούμενο και θα το παρακινήσουν να εξασκηθεί σε νέες δεξιότητες.

Για 3 με 6 μηνών

• Κουδουνίστρες με διαφορετικές υφές
• Μαλακά παιχνίδια με υφές και ήχους

Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τη δραστηριότητα: Κρατάμε την κουδουνίστρα λίγο πάνω από το στήθος του μωρού και περιμένουμε να απλώσει το χεράκι. Δεν την τοποθετούμε στο χέρι του, του δίνουμε χώρο να προσπαθήσει, επαινώντας την προσπάθειά του.

Για 6 με 12 μηνών

• Ποτηράκια που μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο
• Δαχτυλίδια σε πύργο
• Κύβοι ή μπαλάκια μέσα σε κουτί

Αλλά και πλαστικά τάπερ που μπορεί να γεμίζει με πλαστικά κουπ πατ ή με τα κουταλάκια του φαγητού ή κατσαρολάκι που μπορεί να κλείνει το καπάκι ή πλαστικά ποτήρια που θα βάζει το ένα μέσα στο άλλο.

Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τη δραστηριότητα: Ρίχνουμε έναν κύβο στο κουτί και περιμένουμε το μωρό να κάνει το ίδιο. Όταν το πετύχει, το ενθαρρύνουμε με χαρά και λέμε «το έκανες εσύ».

Για 12 με 24 μηνών

• Παζλ με μεγάλα κομμάτια
• Κουμπότρυπες με κορδέλες (μόνο υπό επίβλεψη λόγω μήκους κορδέλας)
• Ζωγραφική με χοντρούς μαρκαδόρους

Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τη δραστηριότητα: Ζωγραφίζουμε μαζί, χωρίς να διορθώνουμε ή να καθοδηγούμε. Απλώς σχολιάζουμε με χαρά ό,τι βλέπουμε – δηλαδή, το μωρό μας να μεγαλώνει και να γίνεται παιδάκι!